Hodowla kur i kogutów od wieków stanowi jedno z najważniejszych źródeł pozyskiwania mięsa i jaj w gospodarstwach domowych oraz w dużych fermach przemysłowych. Różnice w podejściu do chowu są znaczące – od małych, przydomowych kurników po wielkotowarowe fermy, w których dziennie wylęgają się tysiące piskląt.
Tradycyjnie kury były hodowane w systemie wolnowybiegowym, gdzie miały dostęp do trawy, owadów i naturalnych źródeł pożywienia. Współcześnie coraz częściej łączy się dawne metody z nowoczesnymi rozwiązaniami technologicznymi, aby poprawić zdrowotność stada, wydajność produkcji oraz jakość jaj i mięsa.
Koguty w hodowli pełnią dwie zasadnicze role. Po pierwsze – są naturalnymi „opiekunami” kur w stadzie, ponieważ instynktownie ostrzegają przed zagrożeniem, utrzymują hierarchię i zapewniają porządek w grupie. Po drugie – odgrywają kluczową rolę w rozmnażaniu, co ma szczególne znaczenie w przypadku gospodarstw nastawionych na własną produkcję jaj wylęgowych. Dzięki odpowiedniemu doborowi kogutów można poprawiać cechy genetyczne stada – takie jak masa ciała, odporność, tempo wzrostu czy intensywność nieśności kur.
Warunki utrzymania drobiu mają bezpośredni wpływ na zdrowie ptaków. Kury potrzebują odpowiednio dużej przestrzeni, suchej ściółki, właściwej wentylacji i dostępu do naturalnego światła. Bardzo ważna jest także zbilansowana pasza – bogata w białko, witaminy i minerały. W nowoczesnych fermach stosuje się także systemy automatycznego karmienia i pojenia, co ułatwia hodowlę oraz ogranicza ryzyko chorób wynikających z zanieczyszczonej wody czy nieodpowiedniego żywienia.
Wylęgarnia piskląt i rola szczepień
Wylęgarnie piskląt stanowią jeden z najważniejszych elementów współczesnego drobiarstwa. To tam z jaj wylęgają się tysiące kurcząt, które trafiają następnie do hodowców. Proces wylęgu wymaga ogromnej precyzji i odpowiednich warunków. Inkubatory muszą utrzymywać stałą temperaturę (około 37,5°C), odpowiednią wilgotność oraz systematyczną rotację jaj, aby pisklę rozwijało się prawidłowo. Pierwsze dni życia piskląt są szczególnie istotne, ponieważ w tym okresie buduje się ich odporność oraz kształtują się podstawy zdrowia w dalszym rozwoju.
W tym miejscu na scenę wkraczają programy profilaktyczne, czyli szczepienia. Kurki szczepione od najmłodszych dni mają znacznie większe szanse na zdrowy rozwój, ponieważ są chronione przed groźnymi chorobami wirusowymi i bakteryjnymi, które mogłyby zdziesiątkować stado. Szczepienia prowadzi się zazwyczaj już w wylęgarniach – część podawana jest w formie zastrzyków, inne poprzez krople do oczu, aerozole czy wodę pitną.
Wylęgarnie prowadzą także szczegółową dokumentację – każde stado piskląt ma przypisaną historię szczepień, co pozwala hodowcom kontrolować odporność i planować dalsze działania profilaktyczne. Dzięki temu kurki szczepione trafiają do gospodarstw z odpowiednią odpornością wrodzoną, co zmniejsza ryzyko strat i pozwala na bardziej wydajną produkcję jaj i mięsa.
Przeciw jakim chorobom szczepi się kury i pisklęta
Program szczepień drobiu różni się w zależności od wielkości hodowli, regionu i rodzaju produkcji (mięsna czy jajeczna), jednak istnieje kilka najczęściej stosowanych szczepień, które są praktycznie obowiązkowe w każdym profesjonalnym stadzie.
- Choroba Mareka – to wirusowe schorzenie atakujące układ nerwowy i powodujące paraliże. Szczepienie przeprowadza się w pierwszym dniu życia pisklęcia, co jest jednym z fundamentów profilaktyki w hodowli drobiu.
- Newcastle Disease (ND, czyli rzekomy pomór drobiu) – niezwykle groźna choroba wirusowa atakująca układ oddechowy, nerwowy i pokarmowy. Jest niebezpieczna nie tylko dla drobiu, ale także stanowi problem epizootyczny na skalę globalną.
- Gumboro (choroba zakaźnego zapalenia torby Fabrycjusza) – choroba wirusowa dotykająca układ odpornościowy młodych kurcząt. Szczepienie chroni pisklęta przed obniżeniem odporności, które mogłoby prowadzić do licznych powikłań i zwiększonej podatności na inne infekcje.
- Bronchitis zakaźne (IB) – choroba atakująca układ oddechowy, mogąca powodować spadek nieśności i pogorszenie jakości jaj. Szczepienia wykonuje się w formie aerozoli lub poprzez wodę pitną.
- Kokcydioza – wywoływana przez pasożyty (pierwotniaki), które uszkadzają jelita ptaków. Choć istnieją leki kokcydiostatyczne, w wielu wylęgarniach stosuje się także szczepionki chroniące pisklęta przed tą chorobą.
- Salmonelloza – w wielu krajach obowiązkowe są programy szczepień przeciwko salmonelli, ponieważ bakteria ta stanowi zagrożenie również dla ludzi. Szczepienia minimalizują ryzyko przenoszenia choroby poprzez jaja i mięso.
Warto podkreślić, że program szczepień nie ogranicza się tylko do pierwszych dni życia piskląt. W zależności od długości tuczu czy planowanego cyklu nieśności, kury są doszczepiane w późniejszych etapach, aby utrzymać wysoki poziom odporności.
Hodowla kur i kogutów to proces wymagający wiedzy, doświadczenia i konsekwencji w działaniu. Od wylęgu piskląt, poprzez pierwsze dni życia, aż po dorosłe stado – każdy etap wymaga troski o zdrowie ptaków. Kurki szczepione stanowią podstawę nowoczesnego drobiarstwa, ponieważ ich odporność na najgroźniejsze choroby przekłada się na bezpieczeństwo całej produkcji. Dzięki szczepieniom minimalizuje się ryzyko strat, poprawia się dobrostan zwierząt, a także zwiększa jakość jaj i mięsa trafiającego do konsumentów.
Wylęgarnie piskląt, poprzez wczesne i profesjonalne szczepienia, odgrywają kluczową rolę w profilaktyce chorób drobiu. Hodowcy, którzy decydują się na zakup szczepionych piskląt, mogą liczyć na stabilne i zdrowe stada, co pozwala im rozwijać produkcję w sposób bezpieczny i efektywny. Dzięki temu hodowla kur i kogutów pozostaje jedną z najważniejszych gałęzi rolnictwa, łącząc tradycję z nowoczesną weterynarią i biotechnologią.